علمی - آموزشی

حَتَّی إِذَا أَتَوْا عَلَی وَادِی النَّمْلِ قَالَتْ نَمْلَةٌ یا أَیهَا النَّمْلُ ادْخُلُوا مَسَاکنَکمْ لَا یحْطِمَنَّکمْ سُلَیمَانُ وَ جُنُودُهُ وَ هُمْ لَا یشْعُرُونَ
آن‏ها حرکت کردند تا به سرزمین مورچگان رسیدند؛ مورچه‏ای گفت‏: (به لانه‏های خود بروید تا سلیمان و لشکرش شما را پایمال نکننددر حالی که نمی‏فهمند)

در آیه‏ی شریفه‏ی بالا مورچه خطر قریب الوقوعی را طی چهار مرحله متوالی بیان می‏کند که این مراحل توسط علم جدید ثابت شده است                                                                                           : ۱-  ای مورچه ها: این اولین مرحله اعلام خطری است که توسط مورچه داده می‏شود تا توجه دیگر مورچه‏ها را به سرعت جلب کند. مورچه‏ها با گرفتن این پیام صبر می‏کنند تا دگر پیام‏ها را توسط همان مورچه دریافت کنند.
۲- به لانه هایتان وارد شوید: در این جا گوینده پیام به دیگران اطلاع می‏دهد که چه کار باید بکنند.
۳ مبادا سلیمان و لشکرش پایمالتان کنند: در این جمله مورچه دلیل خطر را به مخاطب می‏گوید.
۴ و خود آگاه نباشند: مورچه‏ها به عنوان عکس‏العمل حالت دفاعی مشخصی را از خود نشان می‏دهند. در این جمله آخر مورچه به مخاطبان می‏گوید به منبع خطر حمله نکنید. زیرا منبع خطر قصد حمله به لانه مورچه‏ها را ندارد.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          بنابراین مورچه‏ها آن‏ها را خطر واقعی نمی‏دانند. علم در این مورد می‏گوید: مورچه‏ها در مواقع اعلام خطر و دفاع و همچنین زمانی که تبادل سریع اطلاعات نیاز باشد از ارتباط شیمیایی استفاده می‏کنند. این اخطار معمولاً توسط صدور علامت‏های شیمیایی دفاعی مشخص می‏شود. غده‏های دفاعی مسئول ایفای نقش اعلام خطر هستند. به عنوان مثال مورچه‏های استرالیایی را در نظر بگیرید؛ وقتی این مورچه‏ها با خطری مواجه می‏شوند، قطرات کوچکی را از غده‏های دفاعی خود ترشح می‏کنند. این یک فرمان برای دیگر مورچه‏هاست تا فرار کنند و با شاخک‏های خود ارتعاشی ایجاد کنند که به معنای قرارگیری در موقعیت خطر است. Aldehyde hexanal اولین ماده‏ای است که توسط مورچه‏ها در مواقع احساس خطر ترشح می‏شود و باعث جلب توجه و علاقه‏ی آن‏ها می‏شود. در نتیجه شاخک‏های خود را بالا می‏برند و تکان می‏دهند تا دیگر بوها را نیز دریافت کنند. اولین پیام به شکل الکل بود و این اولین مرحله است که توسط مورچه در جمله «ای مورچه‏ها» گفته شد. سپس مورچه دومین ماده به نام Hexanol را ترشح می‏کند و در نتیجه بقیه‏ی مورچه‏ها موقعیت خطر به خود می‏گیرند و در تمامی جهات می‏دوند تا منبع این ماده را پیدا کنند. مورچه‏ای که ماده شیمیایی را ترشح می‏کند باید مسیری را که باید بقیه‏ی مورچه‏ها از آن کنار روند مشخص کند و این کاری بود که طبق آیه‏ی قرآن آن مورچه انجام داد و گفت «به لانه هایتان وارد شوید» بنابراین باید مسیر را مشخص کرده باشد. Undecanon سومین ماده ای است که مورچه ترشح می کند. این ماده نشان دهنده‏ی عامل خطر است و چیزی که مورچه در سومین عبارت گفت «مبادا سلیمان و لشکرش پایمالتان کنند» با این مرحله مطابقت و سازگاری دارد. در این مرحله مورچه‏ها آماده‏ی مواجهه با خطر می‏شوند.
در مرحله چهارم مورچه ماده شیمیایی خاصی را ترشح می‏کند که Butyloctenal نام دارد. توسط این ماده گوینده دستور دفاع می‏دهد و نوع دفاع را مشخص می‏کند. بنا براین در مرحله آخر می‏گوید : «و خود آگاه نباشند.  با این کار مورچه از وارد شدن بقیه‏ی مورچه ها به مرحله‏ی حمله جلوگیری می‏کند. در این جا:
فَتَبَسَّمَ ضَاحِکا مِّن قَوْلِهَا وَقَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِی أَنْ أَشْکرَ نِعْمَتَک الَّتِی أَنْعَمْتَ عَلَی وَعَلَی وَالِدَی وَأَنْ أَعْمَلَ صالِحًا تَرْضَاهُ وَأَدْخِلْنِی بِرَحْمَتِک فِی عِبَادِک الصَّالِحِینَ سلیمان از سخن او تبسّمی کرد و خندید و گفت‏: « پروردگارا! شکر نعمت‏هایی را که بر من و پدر و مادرم ارزانی داشته‏ای به من الهام کن‏، و توفیق ده تا عمل صالحی که موجب رضای توست انجام دهم‏، و مرا به رحمت خود در زمره بندگان صالحت وارد کن‏

[!»